“मी ACP क्राईम ब्रँच मुंबई बोलतोय… तुमच्यावर FIR आहे!” फोन आला तर घाबरू नका; सायबर भामट्यांचा नवा डाव!

किशोर आबिटकर यांनाही आला संशयास्पद फोन; ‘मी DCP क्राईम ब्रँच बोलतोय… बोला!’ म्हणताच भामट्याने फोन कट केला!

सिंहवाणी ब्युरो | गारगोटी
मोबाईलवर अचानक फोन येतो… समोरून आवाज येतो, *“अभी मुझे एक कॉल आया था… बोला, मैं ACP क्राईम ब्रांच मुंबई बोल रहा हूँ. आप पर FIR हुआ है!”* आणि क्षणात सामान्य माणसाच्या मनात भीती निर्माण होते. पोलीस, गुन्हा, अटक आणि चौकशीच्या धमक्या देऊन नागरिकांना आर्थिक गंडा घालण्याचा हा सायबर भामट्यांचा नवा डाव आहे. अशा फोनना घाबरून न जाता सावध राहण्याची गरज आहे.

ज्येष्ठ पत्रकार आणि सिंहवाणी लाईव्ह न्यूजचे संपादक किशोर आबिटकर यांनाही आज, शनिवारी सकाळी अशाच प्रकारचा संशयास्पद फोन आला. फोन करणाऱ्याने आपण मुंबई क्राईम ब्रँचचा ACP असल्याचे सांगत आबिटकर यांच्यावर FIR दाखल झाल्याचा दावा केला. मात्र, त्यांनी घाबरून जाण्याऐवजी मिश्किलपणे, *“मी DCP क्राईम ब्रँच बोलतोय… बोला!”* असे प्रत्युत्तर दिले. त्यानंतर समोरच्या व्यक्तीने फोन कट केला.

या प्रसंगातून सायबर फसवणूक करणारे लोक नागरिकांमध्ये भीती निर्माण करून आपला डाव साधण्याचा प्रयत्न कसा करतात, हे पुन्हा एकदा समोर आले आहे.

भीती दाखवून पैसे उकळण्याचा प्रकार

गेल्या काही काळापासून ‘डिजिटल अरेस्ट’ या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या सायबर फसवणुकीच्या प्रकाराबाबत नागरिकांना सतर्क केले जात आहे. या प्रकारात भामटे स्वतःला मुंबई क्राईम ब्रँच, सीबीआय किंवा अन्य तपास यंत्रणांचे अधिकारी असल्याचे भासवतात.

“तुमच्या आधार कार्डचा गैरवापर झाला आहे”, “तुमच्या नावाने पाठवलेल्या पार्सलमध्ये अमली पदार्थ सापडले आहेत”, “तुमच्याविरुद्ध FIR दाखल आहे”, “तुम्हाला तातडीने अटक होणार आहे”, अशा धमक्या दिल्या जातात. त्यानंतर प्रकरण मिटविण्यासाठी, खात्याची पडताळणी करण्यासाठी किंवा जामिनासाठी पैसे पाठवण्याचा दबाव आणला जातो.

काही प्रकरणांत व्हिडिओ कॉलवर पोलीस ठाण्यासारखी पार्श्वभूमी दाखवून, बनावट ओळखपत्रे आणि खोटे कागदपत्रे वापरून समोरच्या व्यक्तीचा विश्वास संपादन केला जातो. नागरिकांना कुटुंबीयांशी संपर्क न करण्यास सांगितले जाते आणि चौकशी सुरू असल्याचे भासवून त्यांना मानसिक दबावाखाली ठेवले जाते.

‘डिजिटल अरेस्ट’च्या नावाखाली घाबरू नका!

नागरिकांनी एक गोष्ट लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे—केवळ फोन किंवा व्हिडिओ कॉलवर एखाद्या व्यक्तीने स्वतःला पोलीस अधिकारी सांगितले, म्हणून त्याच्यावर विश्वास ठेवू नये. तपास यंत्रणांच्या नावाने पैसे मागणे, गोपनीयता राखण्याची सक्ती करणे किंवा तातडीने पैसे हस्तांतरित करण्यास सांगणे, ही फसवणुकीची गंभीर लक्षणे आहेत.

अधिकृत तपास किंवा कायदेशीर कारवाईची पडताळणी संबंधित पोलीस ठाणे अथवा तपास यंत्रणेच्या अधिकृत संपर्क माध्यमातून स्वतंत्रपणे करावी. फोन करणाऱ्याने दिलेल्या क्रमांकावरच परत फोन करून पडताळणी करू नये.

नागरिकांनी काय करावे?

– संशयास्पद फोन आल्यास घाबरून पैसे पाठवू नका.
– OTP, बँक खात्याची माहिती, पासवर्ड किंवा आधारसंबंधी संवेदनशील माहिती देऊ नका.
– व्हिडिओ कॉलवर बनावट चौकशीला बळी पडू नका.
– कॉलची वेळ, क्रमांक, संदेश आणि उपलब्ध पुरावे जतन करा.
– सायबर आर्थिक फसवणूक झाल्यास तातडीने 1930 या हेल्पलाइनवर संपर्क साधा किंवा [cybercrime.gov.in](https://cybercrime.gov.in) या अधिकृत पोर्टलवर तक्रार नोंदवा.
– तातडीचा धोका असल्यास स्थानिक पोलिसांशी संपर्क साधा.

सरकारच्या सायबर गुन्हे प्रतिबंधक यंत्रणेनेही अशा फसवणुकीबाबत अधिकृत इशारा दिला आहे. तपास यंत्रणांचे अधिकारी असल्याचे भासवून धमकावणे, खोट्या गुन्ह्यांचा उल्लेख करणे आणि पैसे उकळणे, ही या फसवणुकीची प्रमुख पद्धत असल्याचे राष्ट्रीय सायबर गुन्हे अहवाल पोर्टलवरील मार्गदर्शनात नमूद आहे.

संशयास्पद क्रमांकाची नोंद

किशोर आबिटकर यांना आज सकाळी 091815 28437 या क्रमांकावरून फोन आल्याचे त्यांनी सांगितले आहे. या क्रमांकावरून आलेल्या फोनची स्वतंत्र तांत्रिक पडताळणी झालेली नसल्याने, संबंधित क्रमांकावरील व्यक्तीची ओळख किंवा फसवणुकीतील सहभाग निश्चितपणे सांगता येत नाही. मात्र, अशा प्रकारचा फोन आल्यास नागरिकांनी सतर्क राहणे आवश्यक आहे.

सिंहवाणीचे आवाहन :
पोलिसांच्या नावाने आलेल्या फोनला घाबरू नका, पैसे देऊ नका आणि वैयक्तिक माहिती उघड करू नका. जागरूकता हाच सायबर भामट्यांविरुद्धचा प्रभावी बचाव आहे.

सावध राहा, सुरक्षित राहा… आणि हा संदेश आपल्या कुटुंबीयांपर्यंत व मित्रांपर्यंत नक्की पोहोचवा!

संपादक किशोर आबिटकर सिंहवाणी लाईव्ह न्यूज