दारू पिऊन एसटी चालवणाऱ्या चालकांना आता बस सुरू करण्याआधीच ब्रेक

नव्या ५,३०० बसमध्ये ब्रेथ ॲनालायझर; मद्याचे प्रमाण अधिक आढळल्यास स्टार्टर आपोआप लॉक

सिंहवाणी ब्युरो / मुंबई :
मद्यप्राशन करून एसटी बस चालविणाऱ्या चालकांमुळे प्रवाशांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न निर्माण होऊ नये, यासाठी महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाने महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. नव्याने ताफ्यात दाखल होणाऱ्या ५ हजार ३०० बसमध्ये ब्रेथ ॲनालायझर यंत्रणा बसविण्यात येणार आहे. बस सुरू करण्यापूर्वी चालकाला या यंत्रामध्ये फुंकर मारावी लागणार असून, श्वासातील अल्कोहोलचे प्रमाण निर्धारित मर्यादेपेक्षा अधिक आढळल्यास बसचा स्टार्टर संबंधित प्रणालीद्वारे आपोआप लॉक होणार आहे. त्यामुळे मद्यधुंद अवस्थेतील चालकाला बस सुरू करून प्रवाशांना घेऊन मार्गस्थ होता येणार नाही.

रातराणी सेवेसह लांब पल्ल्याच्या एसटी प्रवासात काही चालक मद्यप्राशन करून वाहन चालवत असल्याच्या तक्रारी महामंडळाकडे प्राप्त झाल्या आहेत. मद्यप्राशन करून प्रवाशांशी अयोग्य वर्तन करणे, नियोजित थांबे चुकविणे, पुलाखालील थांब्याऐवजी पुलावरून पुढे जाणे तसेच अधिकृत हॉटेलच्या थांब्यावर निर्धारित वेळेपेक्षा अधिक काळ थांबणे, अशा स्वरूपाच्या तक्रारीही वाढत असल्याचे महामंडळाच्या निदर्शनास आले आहे.

या पार्श्वभूमीवर प्रवाशांच्या सुरक्षिततेला सर्वोच्च प्राधान्य देत नव्या बसच्या खरेदी करारातच ब्रेथ ॲनालायझर यंत्रणा बसविण्याची अट बंधनकारक करण्यात आली आहे. एसटी महामंडळाच्या ‘झिरो टॉलरन्स’ धोरणाचा हा महत्त्वाचा भाग मानला जात आहे.

५,३०० नव्या बसमध्ये सुरक्षा यंत्रणा

एसटी महामंडळाच्या ताफ्यात एकूण ५,३०० नव्या बसगाड्या दाखल होणार आहेत. यापैकी सुमारे तीन हजार बस टाटा कंपनीकडून, तर उर्वरित बस अशोक लेलँड कंपनीकडून बांधण्यात येणार आहेत. या बस साध्या श्रेणीतील असतील.

याशिवाय आसनी आणि शयनयान अशा एकूण सुमारे ३०० बसमध्ये व्हॉल्वो कंपनीकडून संबंधित सुरक्षा यंत्रणा बसविण्यात येणार आहे. नव्या ताफ्यातील सर्व बसमध्ये ब्रेथ ॲनालायझरची सुविधा उपलब्ध करून देण्यात येणार असल्याची माहिती परिवहन मंत्री तथा एसटी महामंडळाचे अध्यक्ष प्रताप सरनाईक यांनी दिली.

फुंकर मारल्याशिवाय बस सुरू होणार नाही

नव्या यंत्रणेची कार्यपद्धती अत्यंत सोपी असणार आहे. चालकाने बस सुरू करण्यापूर्वी ब्रेथ ॲनालायझरमध्ये फुंकर मारावी लागेल. यावेळी चालकाच्या श्वासातील अल्कोहोलचे प्रमाण तपासले जाईल.

निर्धारित मर्यादेपेक्षा अधिक अल्कोहोल आढळल्यास यंत्रणा बसच्या स्टार्टरला लॉक करेल. परिणामी मद्यप्राशन केलेल्या चालकाला बस सुरू करता येणार नाही. म्हणजेच चालक मद्यधुंद अवस्थेत असतानाच बस स्थानकातून बाहेर पडण्यापूर्वी त्याला रोखणे शक्य होणार आहे.

यामुळे रस्त्यावर वाहन चालवताना चालकाची तपासणी करण्याऐवजी प्रवास सुरू होण्यापूर्वीच संभाव्य धोका रोखण्याची यंत्रणा एसटी महामंडळाच्या ताफ्यात उपलब्ध होणार आहे.

बसच्या देखभालीची जबाबदारीही उत्पादक कंपन्यांकडे

नव्या बसमध्ये बसविण्यात येणाऱ्या सुरक्षा यंत्रणांची कार्यक्षमता कायम राहावी, यासाठी बसच्या देखभालीबाबतही महामंडळाने विशेष तरतूद केली आहे.

टाटा आणि अशोक लेलँडच्या नव्या बसची देखभाल सात वर्षे, तर व्हॉल्वो बसची देखभाल १२ वर्षे संबंधित उत्पादक कंपनीकडे सोपविण्यात येणार आहे. त्यामुळे ब्रेथ ॲनालायझरसह बसमधील अन्य सुरक्षा यंत्रणा कार्यक्षम ठेवण्याची जबाबदारीही निश्चित होणार आहे.

ऑक्टोबरअखेर कार्यादेश; जानेवारीपासून नव्या बस

नव्या बसच्या खरेदीसाठी ऑक्टोबरअखेर कार्यादेश देण्याचे नियोजन आहे. त्यानंतर जानेवारी २०२७ पासून नव्या बस एसटीच्या ताफ्यात दाखल होण्यास सुरुवात होणार आहे.

प्रवाशांच्या जीविताशी संबंधित सुरक्षेच्या बाबतीत कोणतीही तडजोड न करण्याचा महामंडळाचा निर्धार या निर्णयातून स्पष्ट होत आहे. विशेषतः रातराणी आणि लांब पल्ल्याच्या सेवांमध्ये चालकाच्या मद्यप्राशनामुळे निर्माण होणारा धोका तंत्रज्ञानाच्या मदतीने प्रवास सुरू होण्यापूर्वीच रोखण्याचा प्रयत्न या यंत्रणेमुळे होणार आहे.

एसटीमधील ब्रेथ ॲनालायझरवर एक नजर

– ५,३०० — नव्या बसमध्ये ब्रेथ ॲनालायझर
– ३ कंपन्या — टाटा, अशोक लेलँड आणि व्हॉल्वो
– ७ वर्षे — टाटा/अशोक लेलँड बसची देखभाल
– १२ वर्षे — व्हॉल्वो बसची देखभाल
– ऑक्टोबरअखेर — कार्यादेश
– जानेवारी २०२७ — नव्या बस दाखल होण्यास सुरुवात