वैज्ञानिक दृष्टिकोन वाढवण्यासाठी भुदरगड विज्ञान परिषदेची गरज 

डॉक्टर सुभाष देसाई

गारगोटी येथे लवकरच विज्ञानप्रेमी, प्राध्यापक व शिक्षकांची बैठक 

सिंहवाणी विशेष / गारगोटी :
भुदरगड तालुक्यासारख्या महाराष्ट्राच्या दक्षिण-पश्चिम भागात वैज्ञानिक दृष्टिकोनाचा प्रसार करण्यासाठी तालुकास्तरावर स्वतंत्र ‘भुदरगड विज्ञान परिषदे’ची स्थापना करण्याची गरज निर्माण झाली आहे. तरुण पिढीमध्ये वैज्ञानिक विचार, चिकित्सक वृत्ती आणि प्रश्न विचारण्याची सवय निर्माण करण्यासाठी समाजातील विज्ञानप्रेमी, प्राध्यापक, शिक्षक तसेच निवृत्त शिक्षक-प्राध्यापकांनी पुढाकार घेण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.

आजची तरुण पिढी विविध प्रकारच्या आकर्षणांच्या आणि प्रभावांच्या विळख्यात अडकत चालली आहे. काही तरुण व्यसनांच्या आहारी जात आहेत, काही राजकीय पुढाऱ्यांच्या मागे आपले भवितव्य शोधत आहेत, तर काही जण अंधानुकरण आणि धार्मिक कर्मकांडांच्या प्रभावाखाली चिकित्सक विचार करण्याची क्षमता गमावत आहेत. परिणामी, स्वतंत्र विचार, बुद्धिवादी दृष्टिकोन आणि वैज्ञानिक दृष्टी विकसित होण्यास अडथळे निर्माण होत आहेत.

या परिस्थितीचा सर्वाधिक परिणाम शिक्षण क्षेत्रावर आणि पुढील पिढीच्या मानसिक जडणघडणीवर होत असल्याची चिंता व्यक्त करण्यात आली आहे.

पेपरफुटी, निकालातील गैरप्रकार, नोकरीतील वशिलेबाजी, भ्रष्टाचार आणि गुणवत्तेपेक्षा इतर बाबींना मिळणारे महत्त्व या समस्यांमुळे विद्यार्थ्यांच्या मनात व्यवस्थेविषयी प्रश्न निर्माण होत आहेत. अशा परिस्थितीत पुढील पिढीला आपण नेमका कोणता वारसा देणार आहोत, याचा गांभीर्याने विचार करण्याची वेळ आली आहे.

विज्ञान परिषदेतून वैज्ञानिक विचारांची चळवळ

याच पार्श्वभूमीवर गारगोटी येथे ‘भुदरगड विज्ञान परिषद’ स्थापन करण्याचा विचार पुढे आला आहे. या परिषदेमार्फत तालुक्यातील विद्यार्थ्यांमध्ये विज्ञानाची आवड निर्माण करण्याबरोबरच वैज्ञानिक दृष्टिकोन, निरीक्षणशक्ती, प्रयोगशीलता आणि प्रश्न विचारण्याची वृत्ती विकसित करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे.

यासाठी भुदरगड तालुक्यातील विज्ञान विषयातील प्राध्यापक, शिक्षक आणि निवृत्त शिक्षक-प्राध्यापकांनी एकत्र यावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे. विज्ञान विषयाची आवड असणाऱ्या आणि विद्यार्थ्यांमध्ये वैज्ञानिक दृष्टिकोन निर्माण करण्यासाठी काम करण्याची इच्छा असणाऱ्या नागरिकांनीही या उपक्रमात सहभागी व्हावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

दरमहा अवकाश निरीक्षणाचा उपक्रम

विज्ञान परिषदेच्या माध्यमातून सुरुवातीला प्राथमिक आणि माध्यमिक शाळांमधील विद्यार्थ्यांसाठी दरमहा अमावस्या किंवा पौर्णिमेच्या सुमारास अवकाश निरीक्षणाचा उपक्रम राबविण्याचा विचार आहे.

यासाठी परिषदेकडून टेलिस्कोप उपलब्ध करून घेण्यात येणार असून, शिक्षक व प्राध्यापकांना त्याच्या वापराबाबत दोन-तीन दिवसांचे प्रशिक्षण देऊन विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष अवकाश निरीक्षणाची संधी उपलब्ध करून देण्याचा मानस आहे.

चंद्र, ग्रह, तारे आणि आकाशातील विविध खगोलीय घटना प्रत्यक्ष पाहण्याची संधी विद्यार्थ्यांना मिळाल्यास त्यांच्या मनातील कुतूहल वाढेल आणि विज्ञान हा केवळ पाठ्यपुस्तकातील विषय न राहता अनुभवातून समजणारा विषय बनेल, असा विश्वास व्यक्त करण्यात आला आहे.

तालुकास्तरावर विज्ञान चळवळ उभी करण्याचा प्रयत्न

जिल्हास्तरावर विज्ञानविषयक विविध उपक्रमांसाठी व्यवस्था आणि संस्था कार्यरत असतात. मात्र, तालुक्याच्या पातळीवर सातत्याने विज्ञानविषयक उपक्रम राबविण्याची गरज आहे. भुदरगडसारख्या ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांनाही विज्ञानाच्या आधुनिक जगाशी जोडण्यासाठी स्थानिक पातळीवरच व्यासपीठ निर्माण करणे आवश्यक असल्याचे मत व्यक्त करण्यात आले आहे.

विज्ञान परिषदेमार्फत भविष्यात अवकाश निरीक्षणाबरोबरच विज्ञान प्रयोग, वैज्ञानिक व्याख्याने, विज्ञान प्रदर्शन, प्रश्नमंजुषा, प्रयोगशाळा भेटी, वैज्ञानिकांशी संवाद, अंधश्रद्धा निर्मूलनविषयक प्रबोधन आणि विद्यार्थ्यांसाठी विविध विज्ञानाधारित उपक्रम राबविण्याचा विचार केला जाऊ शकतो.

विज्ञानप्रेमींची बैठक लवकरच

या उपक्रमाची प्राथमिक बैठक के. डी. देसाई कॉलनी येथील विरंगुळा केंद्रात घेण्यात येणार आहे. बैठकीची तारीख आणि वेळ लवकरच जाहीर करण्यात येणार आहे.

ज्यांना हा विषय समाजाच्या आणि विशेषतः पुढील पिढीच्या दृष्टीने अत्यंत गरजेचा वाटतो, तसेच विज्ञान परिषद उभारणीमध्ये सहभागी होण्याची इच्छा आहे, अशा प्राध्यापक, शिक्षक, निवृत्त शिक्षक, विद्यार्थी आणि विज्ञानप्रेमी नागरिकांनी संपर्क साधावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

डॉ. सुभाष के. देसाई
के. डी. देसाई कॉलनी, गारगोटी
मो. ९४२३०३९९२९

“वैज्ञानिक विचारांची पेरणी आज केली, तर विवेकी समाजाची उभारणी उद्या शक्य आहे!”